Zegar w kuchni tyka głośniej niż zwykle. Przysięgam, jakby złośliwie. Patrzę przez okno – śnieg sypie drobno, cicho, bez przekonania. Za parę godzin mam iść na obiad do Marty. Pierwszy raz to nie ja szykuję Dzień Babci. Nie pachnie w domu sernikiem, nie ma gwaru, nie ma dzieci. Jest tylko cisza. I ten zegar. Zawsze byłam „sercem rodziny” – tak mówił Jurek, mój świętej pamięci mąż. Święta, urodziny, obiady – wszystko u nas. Marta z Piotrem przywozili dzieci, a ja z radością piekłam, smażyłam, tuliłam, opowiadałam bajki.

Kiedyś codziennie dzwoniła. Teraz – cisza. Tydzień temu zadzwoniła, zaprosiła mnie na obiad. „Zrobimy coś dla ciebie, mamo” – powiedziała. Ucieszyłam się. Nawet się wzruszyłam. Ale od kilku dni coś mnie uwiera. Nie wiem, co mam ze sobą zrobić. Nawet obrusów nie prasowałam w tym roku. I może właśnie dlatego czuję, że coś się skończyło. Że nie jestem już potrzebna tak, jak kiedyś. Ale może się mylę. Może ten obiad będzie jak dawniej. Może.

Czułam się jak gość

Punkt dwunasta. Ubrana, uczesana, z lekko drżącą dłonią nacisnęłam dzwonek. Marta otworzyła z uśmiechem, ale jakimś takim spiętym. W progu dzieci nawet nie podbiegły. Zuzia coś stukała palcem w tablet, Jaś w słuchawkach kiwał się do rytmu. Weszłam, zdjęłam buty – z trudem, bo nikt nie pomógł. Kiedyś rzucali się w ramiona.

– Mamo, siadaj. Zaraz wszystko będzie gotowe – powiedziała Marta, zerkając na zegarek.

Stół nakryty… jakoś chłodno. Brakowało serwetek, kwiatów, tych małych szczegółów, które robiłam z sercem. A na stole? Plastikowe pojemniki z jedzeniem. Szybko odkryłam: catering. Nawet rosół nie pachniał jak rosół.

– Zamówiłam wszystko, żeby było ci lżej, mamo. Nie chcieliśmy, żebyś musiała gotować – mówiła Marta tonem jak z reklamy.

– A te rogaliki, co kiedyś razem piekliśmy… pamiętacie? – próbowałam uśmiechnąć się do wnuków.

– Mamo, teraz nie mamy na takie rzeczy czasu – wtrąciła Marta, wstając z krzesła. – Świat się zmienia.

Zatkało mnie. Usiadłam znów, odgarnęłam kosmyk włosów. Próbowałam jeszcze raz:

– Może zabiorę dzieci w ferie? Tylko na kilka dni. Pojedziemy do lasu, do mojego kuzyna, tam są sanie, można zrobić ognisko…

– Już mamy plany na ferie, sorry – wtrącił szybko Piotr i sięgnął po telefon.

Siedziałam z zupą przed sobą i nagle straciłam apetyt. Wszystko pachniało obco. Czułam się jak gość. Albo nie – jak ktoś, kto przyszedł nie w porę. Kto już tu nie pasuje.

Czasem mi tak cicho w domu

Pomagałam w kuchni. Stałam przy zlewie, płukałam talerze, choć Marta mówiła, że nie trzeba. Ale przecież musiałam coś robić. Jakoś zapełnić tę ciszę między nami. W końcu nie wytrzymałam.

– Martusiu… czy coś się zmieniło? – zapytałam cicho, odwrócona tyłem. – Bo ja… czuję się trochę jakby… z boku.

Córka ciężko westchnęła. Odłożyła talerz.

– Mamo, po prostu… każdy ma swoje życie.

Odwróciłam się do niej. Zmarszczki pod oczami, zmęczona, ale twarda. Inna niż kiedyś. 

– Ale ja nie chcę przeszkadzać. Tylko… czasem mi tak cicho w domu. Tęsknię za wami.

– Mamo, nie możesz się nas tak trzymać. Dzieci rosną. Ja mam swoje sprawy. Ty też powinnaś zająć się sobą.

– Ale ja nie mam nikogo oprócz was… – mówiłam prawie szeptem. – Wy jesteście moim życiem.

Marta milczała. Patrzyła przez okno.

– Właśnie to jest problem, mamo – powiedziała po chwili. – My… nie możemy być wiecznie twoją jedyną podporą.

Czułam, jakbym nagle miała jakiś ciężar na swoich barkach.

– Ja tylko chciałam... być potrzebna.

– Już nie musisz – odpowiedziała Marta i wyszła do salonu.

Zostałam sama przy zlewie. Woda ciekła. Ręce mi drżały. A w głowie miałam tylko jedno pytanie: kiedy przestałam być matką, a stałam się ciężarem?

Nie ma już do czego wracać

Zostałam jeszcze chwilę w kuchni, niby coś sprzątałam, ale serce miałam już gdzie indziej. Marta poszła do salonu, a Piotr tam na nią czekał. Ich głosy niosły się echem. Nie chciałam podsłuchiwać. Mimo to słyszałam każde słowo.

– I jak było? – pytał Piotr, szeptem, ale wystarczająco głośno.

– Nie wiem… ciężko. Znowu robiła mi wyrzuty. Wystarczy, że dzieci się do niej nie rzuciły na szyję i już wielkie rozczarowanie.

– Martwi mnie to. 

– Ona żyje naszym życiem. Ciągle tylko „czy mogę zabrać dzieci”, „czy przyjadę na obiad”, „czy pamiętam jak było kiedyś”. A jak powiem „nie”, to jest wielkie rozczarowanie. Mam tego dość, Piotr.

– Może czas… chociaż jakoś trochę ograniczyć te kontakty?

– Wiesz, że myślałam o tym? Ale na spokojnie. 

Zamarłam. Weszłam do salonu. Powoli, ale stanowczo. Patrzyli na mnie z zaskoczeniem.

– Już wszystko wiem – powiedziałam. Głos mi się nie łamał, choć w oczach miałam łzy – Dziękuję za ten obiad.

Chwyciłam torebkę i wyszłam. Zza drzwi usłyszałam:

– Mamo, poczekaj! – ale nie odwróciłam się. Bo nie ma już do czego wracać. Coś się dziś skończyło.

Może naprawdę stałam się ciężarem

Szłam. Bez kierunku, bez planu. Tylko żeby nogi mnie niosły. Przystanek, park, alejki – wszystko to mijałam jak przez mgłę. Na ławce siadłam dopiero, gdy nogi zaczęły odmawiać mi posłuszeństwa. Dookoła dzieci. Małe, rozbiegane, szczęśliwe. Jedno biegnie do mamy z patykiem w dłoni, wrzeszczy: „Patrz, miecz!”. A ona śmieje się i tuli go mocno. Patrzyłam na to i coś mnie ściskało. Marta też kiedyś taka była. Przynosiła mi kasztany w kieszeniach, rysunki z przedszkola, grała na cymbałkach. A ja… byłam całym jej światem. Jej domem, parasolem, ramieniem. A teraz?

Teraz siedzę na ławce jak ktoś, kto nie ma już gdzie wracać. „Może naprawdę stałam się ciężarem” – pomyślałam. „Może nie zauważyłam, że czas mojej roli już minął?”. Przypomniałam sobie Jurka. Zawsze wiedział, jak mnie wyciągnąć z takiego stanu. Zrobiłby herbatę, powiedział, że jestem potrzebna. Że bez mojego uśmiechu dom się sypie. Ale jego nie ma. I nie będzie. Tylko ja. Sama ze wspomnieniami. I z tą ciszą, której nie umiem już zagłuszyć.

Kobieta obok mnie na ławce rozmawiała przez telefon.

– Tak, córciu, widzimy się w niedzielę. Pokażesz mi ten sweter, co kupiłaś.

Zazdrościłam jej. Tej zwykłej rozmowy. Pomyślałam sobie: czy to naprawdę koniec? Czy już nigdy nie będę nikomu potrzebna?

Nie jestem z tym zupełnie sama

Do Janiny szłam jak po linie ratunkowej. Znam ją od trzydziestu lat, jeszcze z czasów, gdy dzieci bawiły się razem na trzepaku. Otworzyła drzwi w kapciach, z wałkami na głowie.

– Halina? Co się stało? – patrzyła na mnie uważnie – Wchodź.

Usiadłyśmy w kuchni. Postawiła przede mną herbatę z cytryną, taką jak zawsze. Przez chwilę milczałam, bo nie wiedziałam, od czego zacząć. A potem wszystko ze mnie uleciało. Obiad, Marta, dzieci, rozmowa podsłuchana w salonie. Słowa bolą bardziej, gdy się je wypowiada na głos.

– Powiedziała, że muszę zająć się sobą – mówię w końcu. – Jakby to było takie proste. Jakby można było odłożyć macierzyństwo na półkę.

Janina kręci głową.

– One tak mają, Halina. Młodzi myślą, że jak dorosły, to już nie potrzebuje miłości. 

– To boli – mówię cicho. – Nie wiedziałam, że można być tak… niechcianą.

– Ja też przez to przechodziłam – westchnęła. – Przestali dzwonić, przestali pytać. A ja siedziałam i myślałam, gdzie popełniłam błąd.

– I znalazłaś odpowiedź?

Janina uśmiechnęła się smutno.

– Nie. Ale zrozumiałam, że nie mogę się tym zadręczać. Ty też nie powinnaś.

Siedziałyśmy w ciszy. I po raz pierwszy poczułam, że nie jestem z tym zupełnie sama.

Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe.

Czytaj także: